Sembolü, Yunan alfabesinin 16. harfidir. Bu harf, ayný zamanda, Yunanca çevre (çember) anlamýna gelen "perimeter" kelimesinin de ilk harfidir. Ýsviçreli matematikçi Leonard Euler, 1737 yýlýnda yayýnladýðý eserinde, daire çevresinin çapýna oraný söz konusu olduðunda, bu sembolü kullandý.

Leonard Euler'den önce gelen bazý matematikçiler tarafýndan da, bu sembol kullanýlmýþtýr. Ancak, Leonard Euler'den sonra gelen, tüm matematikçiler bu sembolü benimseyip kullandýlar. Ayrýca, doðal logaritmanýn tabaný olan 2, 71828… sayýsý için, L. Euler'in kullandýðý e harfi, sembol olarak bütün matematikçiler tarafýndan kullanýlmaya baþlanmýþ, benimsenmiþtir.

Gene, karekök içinde -1 imajineri için de, L. Euler ile birlikte pi sembolü kullanýlmaya baþlanmýþ ve genelleþmiþtir. Ýnsanoðlu; daire dediðimiz, kendine özgü düzgün yuvarlak þeklin farkýna, tekerliðin icadýndan çok önceki tarihlerde varmýþtýr. Bu þekli, diðer insan ve hayvanlarýn gözbebekleri ile gökyüzündeki Güneþ ve Ay'da görüyordu. Derken, elindeki sopa ile kum gibi düzgün yüzeylere daire çizdi. Sonra düþündü; bazý daireler küçük, bazýlarý ise büyük. Görüyordu ki ( sezinliyordu ki ), dairenin bir ucundan öteki ucuna olan uzaklýðý ( çapý ), büyürse, çevresi de o kadar büyüyordu.

Sonra gene düþündü, cilalý taþ devri insaný, artýk soyutlamasýný yapmýþtý. Dairenin; çevresinin uzunluðu ile çapýnýn uzunluðu orantýlýydý. Çevrenin çapa oraný, daireden daireye deðiþmiyor, sabit kalýyordu. Demek ki; bugünkü gösterim þekliyle, bu sabit orana pi dersek; Çevre/Çap = pi sabit. Þeklinde yazýlabiliyordu. Bu oranýn sabitliði anlaþýldýktan sonra, sabit oran deðerinin, sayý olarak belirlenmesi gerekiyordu.

Pi Sayýsýnýn Tarihsel Geliþimi Kaynaklar, pi sayýsý için, gerçek deðerin ilk kez Archimides ( M. Ö. 287-212) tarafýndan kullanýldýðýný belirtir. Ancak, Archimides'ten önce, Eski Mýsýrlýlar'da ve Mezopotamya Babil devrinde, Archimiden'den sonra da, 15. yüzyýl Türk-Ýslam Dünyasýnýn ünlü matematikçisi Gýyasüddin Cemþid ( ?-Semerkant 1429 ? ) tarafýndan, pi sayýsý için yaklaþýk bazý deðerler kullanýlmýþtýr. Sýfýr ( 0 ) ýn Tarihi Sýfýr'ýn çok eskiden beri bilindiði sanýlmaktadýr.

Kuzey Hindistan da 7. asýrda kullanýlmaya baþlandýðý bilinmektedir. Orta Amerika da Maya medeniyetinden günümüze kadar gelen kalýntýlarda rastlanmýþtýr. Sýfýr, Arapça ya "aþ-þifr" ya da "þsifir" olarak Hindistan'dan geçmiþtir. Eski Latin matematikçileri bu kelimeyi "zephyrum" olarak tercüme etmiþleridir. Daha sonra, diðer Avrupa dillerine "cifra", "zeuero", "cifre" ve "chiffre" kelimeleri haline geçmiþtir.

Matematik Nasýl Bir Yapýdadýr? Önce Aksiyom var. Aksiyom "kanýtlanamayan ama kanýtlanmasýna gerek duyulmayacak derecede doðru olan tümce" dir. Örneðin. "Her sayý kendine eþittir." "Ýki noktadan bir doðru geçer" Buna göre, matematik, "aksiyomlar ve aksiyomlarla donatýlmýþ sembollerden oluþan küme" biçiminde tanýmlanabilir. Matematikte Ne Yapýlýyor?

Matematikte, aksiyomlardan hareket edilerek teoremler ispatlanýr. Buna göre, matematiði baþka bir biçimde aþaðýdaki gibi tanýmlayabiliriz. "Matematik, nesnel gerçeklikten ( yani, aksiyomlar ya da aksiyomlar yardýmýyla ispatlanmýþ teoremlerden ) hareketle gene nesnel gerçekliði anlamak, onu biçimlendirmek için soyutlanan kavramlar ve bu kavramlar arasýndaki iliþkilerdir."

Bu taným, günlük hayatta yaþadýðýmýz, resim ya da müzik yapmak, tartýþmaya girmek gibi pek çok olay için geçerlidir. Bu nedenle, matematik, sanatta, edebiyatta, hukukta yani, yaþamýn her alanýnda kullanýlan yöntemlerin bir sistematiðidir. Sistematiðidir diyoruz çünkü günlük hayatta "kuraldýþý" olmasýna karþýn, matematikte "kuraldýþý" yoktur. Matematikte kuraldýþý olmadýðý için, doðrudan hareket edilerek doðrular bulunur. Hemen akla þu soru gelir: doðrulardan hareket edilerek her iddia ispat edilebilir mi? Bu mümkün deðildir.

Çünkü ispat edilemeyen pek çok iddianýn varlýðýný biliyoruz. Acaba, yanlýþlardan hareket edilerek her iddia ispat edilebilir mi? Bunun için, bilinen hikâyeyi hemen anlatalým: Betrand Russel'a takýlmak için sorarlar : "1=2 kabul edersek, sen Papa olduðunu ispat edebilir misin?

Cevap, - Beni Papa ile ayný odaya kapatýn. Odada kaç kiþi var? - 2 kiþi - Ama 1=2 dir. O halde, ben Papayým. Matematik Nasýl Doðdu, Geliþti? Ýlk matematikçi belki de, sürüsündeki hayvanlarý saymaya çalýþan bir çobandý. Büyük bir olasýlýkla da ilk bulunan sayý "çok" dur. Sonra2, daha sonrada 1 bulunmuþ olabilir. Ama en zor bulunan 0 (sýfýr) dýr. 0 sayýsý M.S. 7. yüzyýlda Hindistan da (sýfýr ile Budizm de Nirvana'ya ulaþmak arasýndaki iliþkiyi incelemek ilginç olabilir.) kullanýlmaya baþlanmýþtýr.

Bu belki de, insanlýðýn en büyük buluþudur. Sayma sisteminin ne kadar uzun sürede geliþtiði, ilkel toplumlarda nasýl doðduðu, yakýn zamanlarda ortaya çýkarýlan birtakým ilkel kavimlerde gözlenebilmiþtir. Avustralya da bir kavim 1, 2, 3, çok diye dört sayý biliyor fakat bütün çocuklarýný sayabiliyormuþ; ilk doðan erkek çocuðun her ailede adý aynýymýþ, 2. , 3. için de böyle ve kýz çocuklarý için de ayný þeyi yapýyorlarmýþ. Böylece, bir çocuðun kaçýncý erkek ya da kaçýncý kýz çocuðu olduðunu bilebiliyorlarmýþ. Ama koyunlarýný sayamýyorlarmýþ.

Bir baþka kavimde, en çok koyunu olan kiþi, kavmin reisi olarak seçiliyormuþ Seçimde iki aday varsa, yan yana iki aðýldan koyunlar birer birer çýkarýlýyor ve ilk tükenen seçimi kaybediyormuþ. Baþka bir kavimde ise, tek ve çift kavramlarý varmýþ. Çoban koyunlarý her sabah ikiþerli gruplar halinde aðýldan çýkarýyor ve akþam ikiþerli gruplar halinde aðýla alýyormuþ. Bu iþlem sonucunda, tek koyun kalýyorsa, çoban tek sayýda koyunu olduðunu ve eðer tek koyun kalmýyorsa, çift sayýda koyunu olduðunu anlýyormuþ.

Oldukça erken çaðlarda, insanlar ayný cins nesneleri karþýlaþtýrarak, büyüklüklerini ölçerek ve arlarýna oranlar kurarak matematiðe baþlamýþlardýr. Kemik üzerine, kum üzerine çizerek ya da, ipe düðüm atarak bir büyüklüðü belirtmeye çalýþmýþlardýr; Sümer çobanlarý her hayvaný kilden bir koni ile gösterip, bu konileri kýldan bir torba ya da, kilden bir küp içinde biriktirerek ölüm, doðum, alým, satým hesaplarýný tutmuþlar. Mezopotamya da kent yerleþiminin karmaþýk ekonomilerini düzenlemek için, küp içine koni koymak yerine, küp üzerine benzer þekiller çizilmiþ.

Böylece, M.Ö. 3000' e doðru ilk yazýlý sayýlama ile karþýlaþmýþ oluyoruz. Tarýmla uðraþan en ilkel kabileler bile, mevsimlerle ilgili bilgileri edinmek zorundaydýlar. Örneðin, eski Mýsýr da Nil taþkýnlarýnýn ne zaman olacaðýný bilmek çok önemliyi. Taþkýndan sonra kaybolan toprak sýnýrlarýný yeniden hesaplamak gerekiyordu. Böylece, geometri ve astronomi geliþti.

Fenikeliler gibi tüccar-denizci toplumlarýn ekonomileri bir muhasebe sistemi gerekmiþtir. Miras bölüþümü ve denizcilik zanaatý için aritmetiðin, geometri ve astronominin bilinmesine gereksinim vardý. Böylece, toplumsal yaþamýn gerektirdiði matematiksel geliþme belirli bir düzeye eriþti. Daha sonra, matematik sadece uzmanlarýn anlayabildiði bir meta haline geldi; Ýnsanlar olgularla yetinmeyip ispata yöneldiler. Bu durum, en belirgin biçimde eski Yunanistan da ortaya çýktý. Ýspat etmenin ön plana çýkmasý ile matematik günümüzdeki geliþmiþlik düzeyine ulaþtý. Eski Mýsýr da Pitagor (Pisagor) teorimi biliniyordu.

Ancak ispatý önemliydi ve ilk olarak eski Yunanistan da ispat edildi. Hindistan da tüccar bir toplum vardý ve teoriden çok pratiðe önem veriliyordu. Ancak, ticarette borç problemlerinin çözümü için negatif sayýlara gereksinim vardý. Böylece, bildiðimiz sayý sistemi geliþti. Dolayýsýyla, Analiz ve Cebir geliþti. Bu kavramlar daha sonra Araplar aracýlýðýyla Avrupa'ya geçti.

Oldukça erken çaðlarda baþlayan ve Babil, Asur, Mýsýr, Yunan uygarlýklarýnda genel toplumsal yaþamýn gerektirdiði ölçüde geliþen matematik Avrupa'ya oldukça geç ulaþabildi. Ancak belirli bir geliþmiþlik düzeyinde Avrupa'ya ulaþan matematik, 15. yüzyýla kadar sadece az sayýda din adamý ya da filozofun elinde birer eðlence ya da güç teorisi olmaktan öteye gidemedi. 15. yüzyýlda tam sayýlarla toplama ve çýkarma, Avrupa'nýn ancak birkaç üniversitesinde öðretilebiliyordu.

Çarpmayý öðrenmek için Ýtalya'nýn en önemli birkaç üniversitesinden birine girmek gerekiyordu. Geometri olarak Öklid geometrisinin basit konularý, sadece büyük filozoflarýn tartýþma konusuydu.

Bölme iþlemi ise 16. yüzyýlýn getirdiði bir yenilikti. Matematikte bilim kavramý ancak 17. yüzyýlda kullanýlmaya baþladý. 20. yüzyýlýn baþlarýnda Analiz, Cebir ve Geometri belirli bir düzeye eriþebildi; Kümeler Teorisi kuruldu, böylece matematik büyük bir geliþme hýzý hazandý ve devam ediyor.

? = 3,14

Matematik Zümresi